[Joan edukira](https://academy.innguma.com/eu/zaintza-sistema-bat-diseinatzea/bilketa-estrategia-iragazkiak-eta-kalitatea/#contenido) 2.3 ikasgaia · 02 ibilbidea # Bilketa-estrategia, iragazkiak eta kalitatea Nola murriztu zarata seinale garrantzitsuak ezabatu gabe? **Hau eramango duzu:** lagin baten aurka probatutako iragazki bat, bere omisioekin eta positibo faltsuekin. ≈ 30 min · Hasiera [Egin praktika](https://academy.innguma.com/eu/zaintza-sistema-bat-diseinatzea/bilketa-estrategia-iragazkiak-eta-kalitatea/#hazlo-tu-test-de-filtro-20-minutos)[Ariketa](https://academy.innguma.com/eu/zaintza-sistema-bat-diseinatzea/bilketa-estrategia-iragazkiak-eta-kalitatea/#compruebalo)[Irakurri ikasgaia](https://academy.innguma.com/eu/zaintza-sistema-bat-diseinatzea/bilketa-estrategia-iragazkiak-eta-kalitatea/#filtrar-es-decidir-que-podriamos-dejar-de-ver) Minutu batean bilketa-politika bat eta iragazkien proba-fitxa bat. ## Iragaztea ikusteari utz diezaikeguna erabakitzea da Iturri bat ona izan daiteke eta, hala ere, kudeaezina den informazio-kopurua sortu. Iragazkiek erregistroak hautatzen laguntzen dute, baina negatibo faltsuak ere sartzen dituzte. Iragazki estuegi batek seinale kritiko bat ezaba dezake; zabalegi batek ehunka emaitza hutsal berrikustera behartzen du. Horregatik ez ditugu iragazkiak hitz «zuzenen» zerrenda gisa diseinatzen: **kontrasta daitezkeen hipotesi** gisa diseinatzen ditugu. Inngumaren materialek bilketa automatizatzen eta RSS kanaletako zarata murrizteko arauak aktibatzen irakasten zuten. Printzipioak baliozkoa izaten jarraitzen du, baina tresna zehatzak eta haien interfazeak aldatu egiten dira. Gaur egun arau boolearrak, eremuetan oinarritutako iragazkiak, sailkapen automatikoak edo AA erabil ditzakegu. Ez dago ikuspegirik probak, zehaztasunaren jarraipena eta estaldura egiaztatzeko beharra ezabatzen duenik. ## Lan-katea diseinatzea **Bilketa → normalizazioa → bikoizketen identifikazioa → hautaketa → sailkapena → egiaztapena → hedapena.** Urrats bakoitzak galdera desberdina du: argitalpena jaso al dugu?, data eta jatorria identifikatu al ditugu?, errepikatzen al da?, garrantzitsua al da gure FCVrako?, zer kategoriatan sartzen da?, egiazta al daiteke?, nork behar du ezagutzea? Iragazki bat aktibatu aurretik, bildu eskuz etiketatutako lagin txiki bat: erregistro garrantzitsuak, garrantzirik gabeak eta zalantzazkoak. Egin ezazu iragazkiak lagin hori zeharkatzea. Aztertu baztertzen dituen garrantzitsuak eta mantentzen dituen garrantzirik gabeak. Ez da nahikoa alerta-kopuru osoa murriztea. Seinale kritiko gutxi badaude, garrantzitsuagoa da ikusgai mantentzea zarata asko murriztu dela harrotzea baino. AA sailkatzeko erabiltzen denean, eskatu kategorien definizioa, adibideak, berrikuspen-aukera, jatorriaren trazabilitatea eta «berrikuspena behar du» etiketa. Garrantziaren iragarpen bat ez da deskribatutako egitatearen ebidentzia. Sortutako sintesi batek ere ez du iturria ordezkatzen. Interaktiboa · Ordenatu ### Ordenatu lan-katea Urrats bakoitzak galdera desberdin bati erantzuten dio. Jarri ordenan. Jarduera: ordenatu lan-kateko zazpi urratsak. A enpresaren kasua · simulazioa Kasu fikziozkoa ## A enpresaren kasua · Hitz bera, ondorio desberdinak Demagun A enpresak «biltegiratze termikoa» zaintzen duela. Azoka bati buruzko albiste batek aipa dezake, nobedade garrantzitsurik ekarri gabe. Kontsulta publikoko dokumentu bat garrantzitsua izan daiteke, nahiz eta hiztegi desberdina erabili, adibidez «industria-malgutasun termikoa». Iragazki literal hutsak lehenengoa mantendu eta bigarrena baztertu lezake. Probatzeko, definitu adibide positiboak eta negatiboak A enpresaren corpusaren gainean, berrikusi sinonimoak, entitateak eta gertaera-mota, eta dokumentatu zein kasu geratzen diren eremu grisean. Abisu bat seinale ebaluagarri bihurtzen da titulua, gertaeraren data (ezagutzen bada), argitalpen-data, iturria, FCV batekiko lotura, garrantziaren azalpena eta balidazio-egoera erregistratzen direnean. Berandu iristen den alerta garrantzitsua izaten jarraitu dezake; gertaera zahar bati buruzko argitalpen berri bat ez da nahitaez nobedade estrategikoa. Hezkuntza-simulazioa: informazio eta erakunde fikziozkoak. Interaktiboa · Iragazkien laborategia ### Laborategia: probatu zure iragazkia A enpresaren mini-bankuarekin Aktibatu edo desaktibatu terminoak eta salbuespenak. Taulak berehala alderatzen du zure arauak egiten duena eta giza iritzia. Iragazkien laborategia A enpresaren kasuko F01–F08 argitalpenekin. Egin zuk zeuk ## Egin zuk zeuk · Iragazki-proba (20 minutu) Idatzi sartzeko arau bat hizkera xumean: «Hautatu zehaztutako merkatuetan biltegiratze termikoari buruzko *pilotu industrial egiaztagarriak, garapen-aliantzak edo arau-mugarriak* iragartzen dituzten argitalpenak». Gehitu hiru baztertze posible, baina inoiz ez «baztertu hitz zehatza ez duen eduki oro». Eraiki 10 erregistroko lagin bat, fiktizioak edo baimenduak, eta etiketatu eskuz. Alderatu iragazkiaren erabakia zure iritziarekin eta azaldu desadostasunak. Doitu araua eta gorde bertsioa, data eta arduraduna. **Kalitate-proba.** Emaitza bat zergatik sartzen edo irteten den azaldu ahal izan behar duzu eta zuzentzeko modu bat izan. Alerta-kopuru txikiago batek berez ez du adimen hobea frogatzen. R04 · Kalitatea ### Kontsulten eta iragazkien proba Omisioak eta positibo faltsuak egiaztatzea arauak aktibatu aurretik. [Ikusi txantiloia →](https://academy.innguma.com/eu/liburutegia/kontsulten-eta-iragazkien-proba/) R06 · Ebidentzia ### Seinaleen eta ebidentzien erregistroa Behaketa, iturria eta interpretazioa bereiztea. [Ikusi txantiloia →](https://academy.innguma.com/eu/liburutegia/seinaleen-eta-ebidentzien-erregistroa/) Egiaztatu · erantzun itxia ## Zer egiten du arau literalak argitalpen bakoitzarekin? Alderatu giza-iritzia ikasgaiko taulako «biltegiratze termikoa» arau literalarekin. 1. F01 · «Industriako biltegiratze termikoaren pilotu baieztatua» (garrantzitsua; arauak mantentzen du). **Ikusi erantzuna** **Erantzuna: Asmatzea.** Garrantzitsua eta mantendua. 2. F02 · «Azokak biltegiratze termikoaren hamar urte berrikusten ditu» (garrantzirik gabea; arauak mantentzen du). **Ikusi erantzuna** **Erantzuna: Positibo faltsua.** Arauak garrantzirik gabeko argitalpen bat mantentzen du hitz literala duelako. 3. F03 · «Industria-prozesuetako malgutasun termikoari buruzko kontsulta» (garrantzitsua; arauak baztertzen du). **Ikusi erantzuna** **Erantzuna: Omisioa.** Garrantzitsua baina baztertua: aldaera semantiko bat falta da. 4. F04 · «Bero-metaketako soluziorako kontratu operatiboa» (garrantzitsua; arauak baztertzen du). **Ikusi erantzuna** **Erantzuna: Omisioa.** Garrantzitsua baina baztertua: «bero-metaketa» ez dator bat hitz literalarekin. 5. F05 · «Emaitza hasierakoa duen artikulu zientifikoa, industria-probarik gabe» (zalantzazkoa; arauak baztertzen du). **Ikusi erantzuna** **Erantzuna: Berrikuspena behar du.** Tratatu berrikuspen gisa, ez egitate baieztatu gisa ezta baztertze seguru gisa ere. 6. F06 · «Iragarki publizitarioa, egiaztatu daitekeen informaziorik gabe» (garrantzirik gabea; arauak baztertzen du). **Ikusi erantzuna** **Erantzuna: Asmatzea.** Garrantzirik gabea eta baztertua: arauak asmatzen du. Datu hauekin ezin da iragazkiaren benetako errendimendu-zifrarik kalkulatu. Birdiseinatu entitateak, sinonimoak, gertaeraren etapak eta zuzenketetarako arau bereizi bat sartuz. ### Eta orain, zure erantzuna Atal honek iritzi profesionala behar du: ez dago zuzenketa automatikorik. Osatu zure lana praktikan, baloratu ikasgaiaren errubrikarekin eta alderatu soluzio orientagarriarekin. Zer jaso behar duen zure erantzunak - Zure laginak eskuz etiketatutako hamar erregistro ditu gutxienez. - Omisio-adibide bat eta positibo faltsu-adibide bat gutxienez daude. - Arauaren bertsio berri bat gordetzen duzu data eta arduradunarekin. - Ez duzu errendimendu-zifrarik asmatzen. Autoebaluazio-errubrika (0–2 irizpide bakoitzeko) Interpretazio pedagogikoa soilik. Ez dator bat UNE auditoria batekin. Lotutako erabakia FCV eta behatu daitezkeen gertaerak Estaldura eta puntu itsuak Probatutako eta bertsionatutako arauak Rolak, eskalatzea eta ordezkapena Produktua, hartzailea eta berrikuspena **Soluzio orientagarria** Hitz literaleko iragazkiak F01 mantentzen du eta baita F02 ere, garrantzirik gabea, baina F03 eta F04 omititu ditzake, garrantzitsuak. Zuzentzeko, gertaeraren aldaera semantikoak sartu eta baztertutakoak berrikusi behar dira. Zure bertsioak probatu ditzakezu L03 Lab-ean · Iragazkien proba. Kasu fikziozko baten soluzio ilustratiboa: arrazoitutako beste aukera batzuk onartzen ditu. ## Ohiko akatsak Bolumena soilik optimizatzea; iragazkiak bertsionatu gabe aldatzea; argitalpen-data eta egitatearen data nahastea; etiketa automatikoak egia gisa tratatzea; baztertzeak zein arauk eragin dituen ezkutatzea. **Eraman ezazu:** bilketa-politika bat eta iragazkien proba-fitxa bat. **Aukerako zabaltzea Sakontzea · Behagarriak diren akatsak dituen proba bat diseinatzea** Iragazki orok zerbait sakrifikatzen du. Zehaztasunak adierazten du hautatzen duenaren zein proportzio den egokia; berreskuratzeak, **lagin ezagun** bateko erregistro egokien zein proportzio mantentzea lortzen duen. Ez dira munduari buruzko bermeak: laginaren, giza etiketen eta kasu zailak dituen ala ez horren menpe daude. Talde batek hautatutako alertak soilik aztertzen baditu, ezin du kalkulatu zenbat garrantzitsu geratu diren kanpo; baztertutakoen lagin bat ere berrikusi behar du. Araua aldatu aurretik, adierazi zein hutsegitek kostatzen duen gehiago: arau-mugarri bat galtzea edo zuzendaritza aipamen hutsalekin saturatzea. Omisioaren kostua handia denean, komeni da zalantzazko kasuen giza berrikuspen-erretilu bat izatea. AAk sailkatzen lagun dezake, baina baita konfiantza justifikatu gabea sortu ere; gorde adibideak, bertsioak eta giza erabakiak, ez ehunekoak soilik. ### A enpresaren kasua · Zortzi argitalpen fiktizioko minibanku bat | IDa | Argitalpen simulatua | Giza iritzia | «Biltegiratze termikoa» arau literala | | --- | --- | --- | --- | | F01 | «Industriako biltegiratze termikoaren pilotu baieztatua» | Garrantzitsua | Mantentzen du | | F02 | «Azokak biltegiratze termikoaren hamar urte berrikusten ditu» | Garrantzirik gabea | Mantentzen du | | F03 | «Industria-prozesuetako malgutasun termikoari buruzko kontsulta» | Garrantzitsua: berrikusi | Baztertzen du | | F04 | «Bero-metaketako soluziorako kontratu operatiboa» | Garrantzitsua | Baztertzen du | | F05 | «Emaitza hasierakoa duen artikulu zientifikoa, industria-probarik gabe» | Zalantzazkoa | Baztertzen du | | F06 | «Iragarki publizitarioa, egiaztatu daitekeen informaziorik gabe» | Garrantzirik gabea | Baztertzen du | | F07 | «Jada iragarritako kontratu baten data zuzentzen da» | Garrantzitsua: zuzenketa | Testuaren araberakoa | | F08 | «Aipamen kasuala katalogo zahar batean» | Garrantzirik gabea | Testuaren araberakoa | Datu horiekin **ezin da iragazkiaren benetako errendimendu-zifrarik kalkulatu**, ez baitugu exekutatutako kontsultarik ezta lagin adierazgarririk ere. Arriskua ikus daiteke: arau literalak F02 mantentzen du eta F03 eta F04 galtzen ditu. Birdiseinatu entitateak, sinonimoak, gertaeraren etapak eta zuzenketetarako arau bereizi bat sartuz. Tratatu F05 berrikuspen gisa, ez asmatu egitate baieztatu gisa. ### Onarpen-ariketa · Bi bertsio, akats-txosten bat Eraiki gutxienez hamar erregistroko multzo bat, *garrantzitsua, garrantzirik gabea, berrikusi behar da* etiketekin. Aplikatu V1 araua, identifikatu bi positibo faltsu eta bi omisio posible, formulatu V2 eta gorde bi bertsioak. Idatzi gehienez 120 hitzeko txosten bat erabakitzen duenarentzat: *zer hobetu den, zer gal litekeen eta noiz berrikusiko duzun araua*. Ez ospatu, besterik gabe, alerta gutxiago iristen direla. **Entregagai egiaztagarria:** R04, V1/V2 arauekin, laginarekin, etiketekin, akatsekin, arduradunarekin eta berriro ebaluatzeko datarekin. **Lotura:** R04 eta R06; L03 Lab-a, «Iragazkien proba». AAk sortutako baieztapenen berrikuspena 3.2an zabaltzen da. ## Erreferentziak eta mugak - Innguma · barneko prestakuntza-materiala. *Definición de un sistema de vigilancia (presentación, 2021-12-01)* (2021). Zaintza-zikloaren eta zaintzako faktore kritikoen oinarri metodologikoa. Inngumaren prestakuntza-materiala, ez publikoa. - Innguma · barneko prestakuntza-materiala. *Construyendo un sistema de vigilancia (presentación, 2022-04-28)* (2022). Iturriak, iragazketa, kudeaketa eta hedapena. Inngumaren prestakuntza-materiala, ez publikoa. - A enpresa fikziozko kasu bat da: bere datuek, enpresek eta zifrek ez dituzte benetako merkaturik edo erakunderik deskribatzen. - Planaren epeak, maiztasunak eta zerrendak proposamen didaktiko egokigarriak dira, ez arau baten derrigorrezko prozedurak. Intelligence Lab · L03 ## Iragazkien proba Aplikatuko duzu? Ireki Iragazkien proba Lab-ean eta ikusi zure arauak zein seinale uzten dituen kanpoan eta zeintzuk gehitzen dituen soberan. Irteera: iragazki-arauen konparazioa. Hemen dabil: nabigatzailean, zerbitzaririk gabe, konturik gabe eta konektatutako AA gabe. Baliteke emaitza berrikusi eta zure kasura egokitu behar izatea. - [Ireki tresna](https://academy.innguma.com/eu/lab/iragazkien-proba/) - [Itzuli ibilbidera](https://academy.innguma.com/eu/zaintza-sistema-bat-diseinatzea/) **Deskargatu** - [R04 · Kontsulten eta iragazkien proba](https://academy.innguma.com/eu/liburutegia/kontsulten-eta-iragazkien-proba/) - [R06 · Seinaleen eta ebidentzien erregistroa](https://academy.innguma.com/eu/liburutegia/seinaleen-eta-ebidentzien-erregistroa/) Irakurketa irekia, erregistrorik gabe.