[Joan edukira](https://academy.innguma.com/eu/adimen-lehiakorraren-ikuspegitik-pentsatzea/negozio-helburuetatik-adimen-galderetara/#contenido) 1.3 ikasgaia · 01 ibilbidea # Negozio-helburuetatik adimen-galderetara Zer merezi du behatzea, erakundeak denbora eta baliabide mugatuak baditu? **Hau eramango duzu:** benetako erabaki batekin lotutako adimen-galdera bat (KIQ). ≈ 25 min · Hasiera [Egin praktika](https://academy.innguma.com/eu/adimen-lehiakorraren-ikuspegitik-pentsatzea/negozio-helburuetatik-adimen-galderetara/#hazlo-tu-constructor-manual-de-kiq-15-minutos)[Ariketa](https://academy.innguma.com/eu/adimen-lehiakorraren-ikuspegitik-pentsatzea/negozio-helburuetatik-adimen-galderetara/#compruebalo)[Irakurri ikasgaia](https://academy.innguma.com/eu/adimen-lehiakorraren-ikuspegitik-pentsatzea/negozio-helburuetatik-adimen-galderetara/#la-pregunta-correcta-empieza-por-una-decision) Minutu batean adimenaren helburua ez da gehiago zaintzea; ziurgabetasun zehatz bat garaiz murriztea da, hobeto erabakitzeko. ## Galdera zuzena erabaki batekin hasten da «Adimen artifiziala zaintzea», «lehiakidetza jarraitzea» edo «bateriekin zer gertatzen den jakitea» gaiak dira, ez adimen-agindu nahikoa zehatzak. Abiapuntu izan daitezke, baina informazio amaigabea lortzea ahalbidetzen dute, noiz den erabilgarria jakin gabe. **Adimen-galdera nagusi** batek (*Key Intelligence Question*, KIQ) behaketa eta analisia erabaki-behar baterantz orientatzen ditu. Formulazio sendo batek gutxienez ezagutzen ditu **erabakitzailea**, **alternatibak**, **objektua**, **denbora-horizontea** eta **aukeraketa aldatuko luketen baldintzak**. Galderak ez du erantzun bat aurresuposatu behar. «Zergatik gaindituko gaituzte gure lehiakideek?» galderak dagoeneko ondorio bat dauka; «zer seinale egiaztagarrik adierazten dituzte haien ekoizpen-gaitasunaren aldaketak eta zer inplikazio izango lituzkete?» galderak ikertzera gonbidatzen du. ## Bost urratseko metodoa **1\. urratsa · Definitu aukeraketa.** Zer hiru ekintza sinesgarri har ditzake erakundeak? Saihestu «informatuta egotea». **2\. urratsa · Izendatu erabakitzailea.** Nork har dezake aukeraketa eta noiz arte du tartea? **3\. urratsa · Zehaztu ziurgabetasun garrantzitsua.** Zer kanpoko gertaera ulertu behar dugu, alternatiben arteko oreka aldatuko lukeelako? **4\. urratsa · Formulatu KIQ neutral bat.** Erabili «zer», «nola», «zer baldintzatan» eta «zer seinalerekin» «zergatik gertatuko den» baino lehen. **5\. urratsa · Ezarri berrikuspen-adierazleak.** Zer aurkikuntzak behartuko luke erabakia berriro aztertzera, gure hasierako ideiaren aurka egin arren? Interaktiboa · Eraikitzailea ### KIQ eraikitzailea zuzenean Bete bost urratsak. Esaldia idazten duzun heinean eraikitzen da, eta behean ikusiko duzu KIQ on baten irizpideak betetzen dituen. KIQ eraikitzailea: erabakitzailea, alternatibak, horizontea, ziurgabetasuna eta adierazleak. A enpresaren kasua · simulazioa Kasu fikziozkoa ## Adibidea · A enpresa · Hiru bide, ez narrazio bakarra Erabaki simulatua **A. proba mugatua**, **B. inbertsio berehalakorik gabeko zaintza**, **C. espezialistekin lankidetza** artean planteatzen da. KIQ hau izan liteke: > «Zer bideragarritasun tekniko, industria-hartze eta biltegiratze termikoaren araudi-bilakaeraren ebidentziak justifikatuko lukete A enpresak behaketatik proba edo lankidetzara pasatzea hurrengo 12 hilabeteetan?» Azpigaldera egiaztagarriak: 1. Zer emaitza datoz saiakuntza independenteetatik eta zer baldintza teknikotan? 2. Zer industria-erabiltzailek erakusten dituzte hasierako interesetik haratago doazen konpromisoak? 3. Zer araudi-aldaketa daude formalki onartuta eta zeintzuk jarraitzen dute kontsultan? **Zerk aldatzen du erabakia?** Pilotu independente aseggarri batek A aldeztu dezake; arrisku partekatuko lankidetza-ebidentziak C aldeztu dezake; ziurgabetasun tekniko garrantzitsuak eta itxaroteko kostu txikiak B euts dezakete. Ez da arau unibertsala: A enpresaren gaitasunaren, baliabideen eta arrisku-gogoaren araberakoa da. Erabaki batetik adimen-galdera batera: azpigaldera bakoitzak behatu daitekeen ebidentzia eta berrikuspen-abiarazle bat onartzen ditu (fikziozko kasua). Hezkuntza-simulazioa: informazio eta erakunde fikziozkoak. Egin zuk zeuk ## Egin zuk zeuk · KIQ eskuzko eraikitzailea (15 minutu) Bete enuntziatu hau datu konfidentzialik erabili gabe: «**\[data/horizontea\]** baino lehen, **\[erabakitzailearen kargua\]** **\[alternatibak\]** artean aukeratu behar du. **\[Kanpoko ziurgabetasuna\]** ulertu behar du **\[eragileak/merkatua/teknologia\]** gaiari buruz. Bere aukeraketa aldatuko du **\[bi adierazle egiaztagarri\]** behatzen baditu». Idatzi gehienez bi esalditako KIQ bat eta hiru azpigaldera. Eskatu beste pertsona bati egiaztatzeko guztiek ebidentzia behagarri bat onartzen duten. R01 · Estrategia ### Erabakien eta adimen-galderen mapa Erabakia, arduraduna, horizontea, alternatibak eta adimen-galdera. [Ikusi txantiloia →](https://academy.innguma.com/eu/liburutegia/erabakien-eta-adimen-galderen-mapa/) Egiaztatu · autoebaluazioa ## Egiaztatu zure KIQ Atal honek iritzi profesionala behar du: ez dago zuzenketa automatikorik. Osatu zure lana praktikan, baloratu ikasgaiaren errubrikarekin eta alderatu soluzio orientagarriarekin. Zer jaso behar duen zure erantzunak - Galderak erabaki batetik abiatzen da, erabakitzailearekin, alternatibekin eta horizontearekin. - Hiru azpigalderek ebidentzia behatu bat onartzen dute. - Aukeraketa aldatuko luketen adierazleak definitzen dituzu. - Erabaki-atalasea jarduteko edo itxaroteko kostuarekiko proportzionala da, ziurtasun osoa eskatu gabe. Autoebaluazio-errubrika (0–2 irizpide bakoitzeko) Interpretazio didaktikoa: ez da ziurtatutako diagnostikoa, ezta erakundearen heldutasun-puntuazioa ere. Erabakirako orientazioa Ebidentzia eta jatorria Ziurgabetasuna Metodo erreproduzigarria Eragingarritasuna **Soluzio orientagarria** KIQ eredua: «Zer proba tekniko independentek, merkatu-baldintzak eta mugarri erregulatzailek justifikatuko lukete A enpresak biltegiratze termikoari buruzko proba mugatu bat edo aliantza bat egitea hurrengo 12 hilabeteetan?». Azpigalderak: heldutasun-maila, saiakuntza erreproduzigarriekin; bezeroen benetako konpromisoak; araudi-betekizunen behin betiko egoera. Abiarazleak: saiakuntzen erreplikazio independentea; baldintzapeko merkataritza-akordioa; eskakizun baten onarpen formala. **Saihestu beharreko akatsa:** «Nola frogatu inbertitu behar dugula?» galdetzea. Kasu fikziozko baten soluzio ilustratiboa: arrazoitutako beste aukera batzuk onartzen ditu. ## Nola ezagutu galdera txar bat KIQ bat ez da erabilgarria inork erlazionatutako erabakirik identifika ezin badu, horizontea mugagabea bada, hipotesi bat baieztatzea baino ez bada bilatzen, *sektore osoa* deskribatu nahi bada edo legitimoki lortu ezin den informazioaren mende badago. Interaktiboa · Erabaki ### Gaia, galdera alboratua ala KIQ? Irakurri formulazio bakoitza eta sailkatu. Jarduera: erabaki formulazio bakoitza gaia, galdera alboratua ala KIQ baliagarria den. **Aukerako zabaltzea Sakontzea · Galderak ere adierazi behar du noiz utzi ikertzeari** KIQ baliotsu batek ez du ikerketa bat irekitzea soilik: adierazten du noiz dagoen informazio nahikoa baldintzapeko gomendio bat formulatzeko. Ez du esan nahi ziurtasun absolutua lortzea. Esan nahi du ebidentzia-atalase bat identifikatzea, erabakiarekiko eta atzeratzearen kostuarekiko proportzionala. Kostu txikiko proba itzulgarri baterako seinale tekniko sinesgarri bat gehi segurtasun-ebaluazio bat nahikoa izan liteke; inbertsio itzulezin baterako, kontraste gehigarriak beharko lirateke. Atalaseak erabakitzailearekin adosten dira, ez ditu analistak asmatzen. Idatzi lau eremu lotuko **agindu-fitxa** bat: «iraungitzen den erabakia», «alternatibak», «lehentasuna aldatuko luketen ebidentziak» eta «zer jakin gabe jarraituko dugun». A enpresan, zuzendaritzak erabakitzeko hamabi hilabete baditu, epe gabeko araudi-bilakaerari buruzko galdera batek proiektu osoa kontsumi dezake eta aukeraketa ebatzi gabe utzi. ## Landutako adibidea · Gaitik agindu egiaztagarrira **Gaia:** biltegiratze termikoa. **Galdera nahikoa ez dena:** «Etorkizuneko teknologia al da?». **Erabakia:** gaitasun teknikoa proba mugatu bati eskaini ala ez. **Galdera berrikusia:** «Zer saiakuntza-emaitza independentek eta industria-erosketako zer seinalek justifikatuko lukete A enpresarentzat proba mugatu bat hurrengo hamabi hilabeteetan?». **Irizpidea alda lezakeen ebidentzia:** errendimenduaren dokumentazio erreproduzigarria, baldintza konparagarrietan; irtenbide baten benetako kontratazioa industria-bezero batek. **Puntu itsua:** A enpresaren prozesuetan integratzeko benetako kostuak. Eskatu lankide bati kontrako jarrera hartzeko eta itxarotearen alde egingo lukeen ebidentzia bat proposatzeko. Ezin badu, ziur aski galdera hartutako erabakia baieztatzeko idatzita dago. ## Ariketaren onarpen-irizpidea Irakurleak bereizita adierazi ahal izan behar ditu nork erabakitzen duen, alternatiba legitimoak, horizontea, bi irizpide behagarri eta hasierako lehentasuna ezeztatu lezakeen informazio bat. **Gogoratzeko ideia:** adimenaren helburua ez da gehiago zaintzea; ziurgabetasun zehatz bat garaiz murriztea da, hobeto erabakitzeko. ## Erreferentziak eta mugak - Innguma · barneko prestakuntza-materiala. *De las necesidades de información al plan de vigilancia (presentación, 2022-05-12)* (2022). Informazio-beharrak eta zaintza-plana. Inngumaren prestakuntza-materiala, ez publikoa. - A enpresa fikziozko kasu bat da: bere datuek, enpresek eta zifrek ez dituzte benetako merkaturik edo erakunderik deskribatzen. - Zikloa, faktore kritikoak eta adimen-galderak Academyren metodo orokor gisa aurkezten dira; ez dituzte inongo arauren betekizunak erreproduzitzen. Intelligence Lab · L02 ## Zaintza-sistemaren diseinatzailea Aplikatuko duzu? Ireki Zaintza-sistemaren diseinatzailea Lab-ean eta eraiki deskargatu dezakezun plan editagarri bat. Irteera: zaintza-plan editagarria. Hemen dabil: nabigatzailean, zerbitzaririk gabe, konturik gabe eta konektatutako AA gabe. Baliteke emaitza berrikusi eta zure kasura egokitu behar izatea. - [Ireki tresna](https://academy.innguma.com/eu/lab/zaintza-sistemaren-diseinatzailea/) - [Itzuli ibilbidera](https://academy.innguma.com/eu/adimen-lehiakorraren-ikuspegitik-pentsatzea/) **Deskargatu** - [R01 · Erabakien eta adimen-galderen mapa](https://academy.innguma.com/eu/liburutegia/erabakien-eta-adimen-galderen-mapa/) Irakurketa irekia, erregistrorik gabe.